مادى و سوء مزاج ساده تقسيم مىشوند . « 1 » أمّا المادىُّ ، فهو أن يَكُونَ بِسَبَبِ خِلطٍ لَهُ كَيفيَّةٌ ، فَيَتَكَيَّفُ « 2 » البَدَنُ بتلك الكَيفيَّةِ ، مِثلُ حَرارَةٍ غالِبَةٍ سَبَبُها وُجُودُ الصَّفراءِ . سوء مزاج مادى آن است كه كيفيت بدن در اثر كيفيت يكى از اخلاط تغيير كند ، مانند غلبه حرارت بر بدن بر اثر صفرا . و أمّا السّاذِجُ ، فهو الّذى لا يَكُونُ كذلك ، مِثلُ بُرُودَةِ المَثلُوجِ و حَرارَةِ المَدقُوقِ . سوء مزاج ساده آن است كه سبب دگرگونىِ كيفيت بدن ، جوهر خلط نباشد ، مانند سرد شدن بدن بر اثر سرمازدگى يا افزايش حرارت بدن در اثر تب دق . - و أمّا مَرَضُ التَّركيبِ - سوء تركيب به وجود دگرگونى در ظاهر و حالت طبيعى و عادى بدن اشاره دارد . فَيَنقَسِمُ الى مَرَضِ الخِلقَةِ ، و مَرَضِ المِقدارِ ، و مَرَضِ العَدَدِ ، و مَرَضِ الوضعِ . اين دگرگونى ممكن است مربوط به ظاهر و حالت اندام ( مرض خلقت ) ، اندازه و تعداد اندام ( مرض مقدار و مرض عدد ) ، يا جايگاه آنها ( مرض وضع ) باشد . أمّا مَرَضُ الخِلقَةِ ، فهو : مرض خلقت بر سه شكل است :

--> ( 1 ) . هر تغيّري كه در بدن افتد از هواي خارجي يا داخلي ، اگر تعلق به خلط دارد يعني موجب تغيير خلط مىشود ، استقلالا آن را مادي گويند و اگر به روح يا به اعضا متعلق بود ، ساذج خوانند . از مفرح القلوب . ( 2 ) . ب : فيكيف .